Bestuur, Dienstverlening en Bedrijfsvoering

We voeren een solide financieel beleid

Doel 10.1.1 Solide financieel beleid | Begroting 2025

De jaarrekening 2025 sluit met een voordelig resultaat en ook de meerjarenraming, zoals vastgesteld bij de begroting 2026, is structureel sluitend. Echter er zijn wel zorgen over de financiering van onze langjarige opgaven en ambities. Bij de Perspectiefnota 2025-2028 hebben we meer inzicht in de langjarige financiële opgave gegeven, waaronder de investeringen via de Strategische Investeringsagenda. Hiermee zijn nog niet alle opgaven voldoende in beeld zoals de benodigde investeringen in onderwijshuisvesting. Hoewel er meer duidelijkheid is gekomen over de nieuwe financieringssystematiek van het gemeentefonds wordt er onder andere vanuit de VNG gesproken met het Rijk over het "ravijn" maar ook de tekorten op jeugd.
In 2025 zijn we verder gegaan met het project van Inzicht naar Focus om te onderzoeken of er budgetruimte in de bestaande begroting is vrij te maken voor de financiering van de langjarige opgaven en ambities.
In 2025 is wederom gekeken naar de reserves, dit heeft tot een vrijval aan middelen geleid van € 0,4 miljoen. Het weerstandsvermogen ligt met een ratio van 109% behoorlijk boven de afgesproken norm van 80%.   

Gemeentefondsuitkeringen
Via de beslisnota's over de mei- september- en decembercirculaire hebben wij de gemeenteraad over de ontwikkelingen aangaande het gemeentefonds geïnformeerd. De uitkeringen zijn in 2025 met € 33 miljoen toegenomen. Naast de hogere accresramingen, onder andere voor compensatie loon- en prijsontwikkelingen, is € 4,4 miljoen ontvangen voor beschermd wonen en participatie, € 3,5 miljoen voor tekorten jeugd 2025 en 6,2 miljoen hervormingsagenda jeugd 2023 en 2024.
In 2025 ontvingen we € 333 miljoen via de algemene uitkering, € 92 miljoen via de integratieuitkeringen en € 27 miljoen via de decentralisatieuitkeringen. Hoewel de decentralisatieuitkeringen, evenals de algemene en integratieuitkering, vrij inzetbaar zijn worden de gelden in de regel ingezet voor het doel waarvoor ze zijn ontvangen.

Risico's algemene uitkering gemeentefonds
De nieuwe financieringssystematiek is naar voren gehaald door het Rijk en geeft meer zekerheid over de te verwachten compensatie voor prijs- en volumeontwikkelingen, echter er blijft onzekerheid of de nieuwe systematiek voldoende compensatie geeft voor de verwachte toename in de zorgkosten vanwege de vergrijzing en ook of de looncompensatie in de toekomst wel toereikend genoeg zal zijn. In de verdeelsystematiek van het gemeentefonds zullen de komende jaren nog kleine onderdelen geactualiseerd worden, mogelijk leidt dat tot herverdeeleffecten. De herverdeling van de uitkering beschermd wonen is voorlopig uitgesteld tot 1 januari 2027. Deze mogelijke herverdeling pakt voor de regio Zwolle nadelig uit, de budgettaire effecten zullen de komende jaren in samenhang met de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis worden geïnventariseerd.

Tarievenbeleid
Ten opzichte van de begroting 2025 en de beslisnota belastingverordeningen van 16 december 2024 zijn geen aanpassingen in de tarieven 2025 doorgevoerd.

Dividend
Het huidige dividend lijkt voor de komende jaren een goed uitgangspunt.

WOZ

• De aanslagoplegging en invordering is ook in 2025 volgens plan verlopen. Het debiteurenbedrag voor Zwolle is eind 2025 iets hoger dan eind 2024, het percentage ten opzichte wat is opgelegd is nagenoeg gelijk aan dat in 2024. Er is € 89,7 miljoen op aanslag gegaan, dit is € 5,3 miljoen meer dan in 2024.
• De aanslagoplegging van de drie nieuwe gemeentelijke deelnemers is geruisloos verlopen in de totale productie van GBLT.
• GBLT heeft meer aanvragen kwijtschelding ontvangen, dit zien we binnen Zwolle ook evenals het aantal toewijzingen.
• De inzet van breed goed opgeleide medewerkers aan de telefoon heeft er wederom voor gezorgd dat klanten steeds vaker in een keer worden geholpen. De klanttevredenheid wordt met een 7,7 beoordeeld. Dit is 0,2 lager dan vorig jaar. De ontvangen feedback van klanten wordt gebruikt voor het verder behouden en optimaliseren van de dienstverlening.
• Sociaal incasseren komt tot uiting in de klantbenadering waarbij GBLT een helpende hand biedt aan de klanten die niet kunnen betalen. Kwijtschelding 3.0 is geïmplementeerd waardoor GBLT minder vaak aanvullende informatie hoeft op te vragen bij onze burgers. GBLT heeft actief deelgenomen aan overleggen wetsvoorstel SUWI; dienstverlening waarmee verschillende instanties een grondslag hebben om inwoners proactief te informeren over uitkeringen en voorzieningen waar zij mogelijk recht op hebben.
• Het aantal klachten laat weer een daling zien. Ten opzichte van 2024 is er een daling in het aantal bezwaren ten aanzien van de WOZ-waarde, als de drie nieuwe gemeenten niet worden meegenomen. Het aandeel NCNP-bezwaren blijft met 62% hoog in 2025, Wel zien we de proceskostenvergoeding aan deze bureaus door nieuwe wetgeving sterk afnemen.
• GBLT heeft in 2025 de hoogst haalbare score van vijf sterren gekregen van de Waarderingskamer.
• Vanaf 2025 ligt de verantwoordelijkheid voor het afgeven van de rechtmatigheidsverklaring bij het dagelijks bestuur, vergelijkbaar met de verklaring die het college van de gemeente vanaf 2023 al afgeeft.

Concernstelposten
De resterende bedragen op de stelposten zijn onder Financiën toegelicht.

Vennootschapsbelasting
Vanaf 2020 is de gemeente in een betalende positie terecht gekomen. De toekomstige vennootschapsbelastinglast voor het grondbedrijf is sterk afhankelijk van factoren zoals marktontwikkeling en timing van verkopen. In de risicoparagraaf is dit risico benoemd.

Weerstandsvermogen (%)

125%

Solvabiliteit (%)

47%

Renterisiconorm (%)

5,83%

artikel 212 financiële verordening

Algemene uitkeringen

Saldo financieringsbehoefte

Overige baten en lasten

Lokale heffingen

Reservemutaties

Onvoorzien

Dividend

Heffing vennootschapsbelasting

De activiteiten van doel 10.1.1 hebben per saldo €779.000 meer gekost dan begroot. Dat komt door een positief resultaat van €1.157.000 op de lasten en een positief resultaat van €1.360.000 op de baten. Daarnaast is er een hogere toevoeging aan de reserve van €3.673.000 en een lagere onttrekking aan de reserve van €377.000. Hieronder worden de grootste afwijkingen op verschillende onderwerpen verklaard:

Voordelig saldo algemene uitkering (€526.000)
De algemene uitkering wordt regelmatig aangepast omdat er recentere cijfers bekend worden gemaakt door het CBS, zoals aantallen inwoners, woonruimten en leerlingen (V)SO.  Het ministerie baseert haar algemene uitkering onder andere op deze gegevens. Voor Zwolle pakt dit voor de jaren 2023 en 2024 negatief uit, dit geeft een nadeel van €805.000. Deze verlaging wordt veroorzaakt door een lager aantal "lage inkomens" in zowel 2023 als 2024. Een kleine verlaging in aantal heeft een behoorlijk negatief gevolg omdat het gaat om een hoge vergoeding per eenheid.
Via de decembercirculaire hebben we diverse decentralisatie uitkeringen ontvangen van het Rijk. De middelen vanuit de decembercirculaire worden als bate ontvangen op doel 10.1.1. In de jaarrekening worden de extra middelen voor een deel besteed of gereserveerd op de diverse doelen. Dit betekent dat de ontvangen middelen op doel 10.1.1 vrijvallen en een voordelig resultaat geven van €1.331.000. Hier staat tegenover dat op de diverse doelen hogere kosten verantwoorden of toevoegingen doen aan de reserves. Hierdoor ontstaat op die doelen een nadelig resultaat van totaal €1.242.000.        

Voordelig saldo financieringsbehoefte (€330.000)
Dit voordeel realiseren we door hogere renteopbrengsten van (tijdelijke) overtollige liquide middelen. Het verstrekken van kortlopende kasgeldleningen aan andere gemeenten geeft een voordeel van €116.000. De renteopbrengst voor het plaatsen van liquide middelen in onze rekening courant in de schatkist bij het Ministerie van Financiën is €130.000 hoger dan begroot.

Voordelig saldo overige baten en lasten (€409.000)
We hebben de middelen uit de mei- en septembercirculaire niet volledig verdeeld naar de diverse doelen. Een deel is verantwoord op doel 10.1.1 in afwachting van verdere besluitvorming. In de jaarrekening kunnen deze ontvangen middelen op doel 10.1.1 vrijvallen. Dit geeft een voordelig resultaat van €409.000. Hier staat tegenover dat op doel 2.1.2 een reservering is opgenomen voor de implementatie van "participatiewet in balans". Dit geeft op dat doel een nadelig saldo van €324.000.    

Voordelig saldo lokale heffingen (€606.000)
De bijdrage aan GBLT laat een voordeel zien van € 270.000. Hiervan heeft €211.000 betrekking op doel 10.1.1, het overige voordeel is verantwoord onder afval, riolering en kwijtschelding. De voordelen bij GBLT worden gerealiseerd door lagere vergoedingen voor proceskosten bij bezwaar, lagere personeelskosten door openstaande vacatures en hogere opbrengsten van invordering.  
De OZB van voorgaande jaren sluit nagenoeg op nul. Voor 2025 ontstaat er een voordeel van €336.000. Dit voordeel wordt voornamelijk gerealiseerd bij de niet-woningen. Het bedrag aan verminderingen en de leegstand is lager dan eerder verwacht.
We zien zowel binnen Zwolle als bij GBLT dat de oninbare bedragen nog steeds lager zijn dan begroot. Hierdoor ontstaat een voordeel van €81.000.

Nadelig saldo reservemutaties (€3.296.000)
De stortingen in de reserves zijn €3.673.000 hoger en de onttrekkingen uit de reserves zijn € 377.000 hoger.
In de Berap hebben we rekening gehouden met een voordelig MPV resultaat van €14,2 miljoen. Het werkelijke resultaat MPV bedraagt €17,9 miljoen. Het extra resultaat van €3,7 miljoen hebben we voor 25% toegevoegd aan de algemene concernreserve en voor 75% aan de reserve strategische investeringen. Dit geeft op doel 10.1.1 een nadelig resultaat, daar tegenover staat dat op doel 6.1.5 een voordelig resultaat op de grondexploïtaties wordt verantwoord.  
Bij de jaarrekening is weer kritisch gekeken naar de gereserveerde middelen in de Reserves NogUitTeVoerenWerken (NUTVW). We hebben beoordeeld of reservering langer noodzakelijk is voor middelen die al 3 jaar beschikbaar zijn. We laten een bedrag van €377.000 vrijvallen.

Voordelig saldo onvoorzien (€200.000)
In 2025 hebben we geen gebruik gemaakt van de post onvoorzien. Hierdoor wordt een voordeel gerealiseerd van €200.000.

Voordelig saldo Dividend (€97.000)
Enexis, Wadinko en BNG hebben over 2024 een beter resultaat gerealiseerd en meer dividend uitgekeerd dan begroot. Van ROVA hebben we een lagere dividenduitkering ontvangen. Per saldo geeft dit een voordeel van €97.000.  

Voordelig saldo heffing vennootschapsbelasting (€348.000)
Dit saldo heeft betrekking op de jaren 2023, 2024 en 2025. Alleen het jaar 2023 is definitief vastgesteld. Voor 2023 wordt een voordeel gerealiseerd van €632.000. De prognose voor 2024 komt overeen met de begrote bedragen en geeft geen resultaat. Voor 2025 wordt een voorlopig nadeel van €284.000 verwacht. Deze voor- en nadelen ontstaan door verschuivingen in de belaste winst. Dit wordt met name veroorzaakt door de fasering van verkopen en de actualisatie MPV voor de grondexploitaties.