Sociaal domein

Inwoners ondersteunen met een tijdelijk verblijf in een instelling om (weer) zelfredzaam te worden

Doel 1.3.1 Tijdelijk verblijf in een instelling | Begroting 2025

Cirkel van geweld doorbreken
Ook in 2025 is verder uitvoering gegeven aan de Regiovisie Huiselijk Geweld IJsselland 2021 – 2024. Daarnaast heeft het Centrum Seksueel Geweld zich in 2025 dagelijks ingezet voor advies en hulp aan de slachtoffers van seksueel geweld in Zwolle en in de omliggende regiogemeenten. Dit ging gepaard met verhoogde aantal meldingen die momenteel goed ondervangen worden en waarmee hulp naar zwaardere GGZ zorg voorkomen is. De zorgcoördinator mensenhandel was in 2025 weer betrokken bij de opvang van slachtoffers van mensenhandel in de regio IJsselland. De zes plekken in de opvang voor slachtoffers van mensenhandel werden dit jaar ten volle benut. De opvanglocaties voor slachtoffers van huiselijk geweld kende in 2025 een drukke bezetting. De bezetting in de mannenopvang was minder hoog. Dit is grotendeels te verklaren door het taboe wat heerst op mannenmishandeling. 2025 is hier meer bekendheid aangegeven middels een magazine en informatiebijeenkomsten. Veilig Thuis IJsselland heeft in 2025 ook weer uitvoering gegeven aan de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit is gebeurd door het verlenen van advies, veiligheidsbeoordeling, onderzoek en zo nodig toeleiding naar zorg in vrijwillige of het verplichte kader.

Jeugd
Ook in 2025 is verdere uitvoering gegeven aan de aanpak Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming waarbij wordt ingezet op meer eenvoud in aanpak, gezinsgericht werken en de rechtsbescherming en transparantie te verbeteren. Er zijn opgaven gedefinieerd die de ondersteuning aan gezinnen verbeteren. Daarnaast zijn regionale projecten en/of activiteiten waar we acties op uitzetten, waaronder de pilot Veilig Samenspel. Voor de regio IJsselland is een programmamanager aan het werk en een projectgroep ingericht om de opgaven voortgang te geven.

Maatschappelijke opvang  
Ook in 2025 hebben we opvang en begeleiding geboden aan inwoners die vanwege dakloosheid geen dak boven hun hoofd hadden. Uitbreiding van extra tijdelijke noodopvang- en doorstroomplekken is gerealiseerd om in de hogere vraag naar opvangplekken te voorzien. Aan de hand van de resultaten van de ETHOS telling en een aangescherpte regionale koers is een start gemaakt met een Zwolse agenda dakloosheid, voor een meer brede preventieve aanpak. In 2025 zijn vooruitlopend daarop in Zwolle al meerdere vernieuwende woon-zorgoplossingen ontwikkeld zoals Onder de Pannen, onvoorwaardelijk wonen plekken en de start van een jongerenhuis.

Beschermd wonen
Ook in 2025 is volop regionaal en lokaal ingezet op de doordecentralisatie van beschermd wonen. Er is verder ingezet op de transformatie van beschermd wonen naar beschermd thuis door te werken aan de thema’s (1) afbouw centrale wachtlijst beschermd wonen, (2) het stoppen van begeleid wonen, (3) op orde hebben van de financiën en (4) de toekomst van het vastgoed beschermd en begeleid wonen. In 2025 is vooral gewerkt aan het stoppen van begeleid wonen. Er zijn regionale afspraken gemaakt over de afbouw van begeleid wonen en gesprekken gevoerd over de toekomst van de locaties begeleid wonen. Voor Zwolle zijn diverse gesprekken gevoerd met zorgaanbieders of zij hun vastgoed in de toekomst kunnen inzetten voor beschermd thuis.

In 2025 is de samenwerking met het Zorgkantoor verstevigd. Zo trekken we samen op in het beschikbaar stellen van Time-Out plekken. Tevens is het partnerschap met de gecontracteerde aanbieders beschermd wonen geïntensiveerd om een meer dekkend zorglandschap te krijgen. De samenwerking met de GGD voor het uitvoeren van de centrale wachtlijst is vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst.

Cirkel van geweld doorbreken

• In 2025 is, op basis van een evaluatie, de regiovisie herijkt en vernieuwd. Dit is gedaan in samenwerking met de regiogemeenten en partnerorganisaties.
• In 2025 is het besluit genomen om de huidige opvanglocatie voor slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling te gaan verbouwen. De verbouwing start naar verwachting in 2026.
• Multi Disciplinaire Aanpak voor ernstig geweld is ondergebracht bij Veilig Thuis IJsselland en zorgt hiermee voor de verbinding tussen diverse professionals. In 2025 is gestart met een evaluatie van de huidige werkwijze van MDA++
• In samenwerking met het Isala ziekenhuis heeft het CSG een nieuwe ruimte in gebruik genomen voor het ontvangen en begeleiden van slachtoffers van seksueel geweld.
• In 2025 is Multi Disciplinaire Aanpak voor ernstig geweld (MDA++) weer ingezet voor casuïstiek waarbij sprake was van acute en structurele onveiligheid. Daarnaast is verder uitvoering gegeven aan de aanpak van mensenhandel. Daarbij zijn medewerkers van de wijkteams getraind in het herkennen en signaleren van mensenhandel.
• In 2025 zijn weer slachtoffers van huiselijk geweld opgevangen in de daarvoor aanwezige voorzieningen. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd over verdere doorontwikkeling van de opvangvoorzieningen. In 2026 wordt hier verder vorm aangegeven.
• In 2025 hebben mannelijke slachtoffers weer gebruik gemaakt van de opvanglocatie. In IJsselland zijn zes plekken voor mannen gerealiseerd.  Er is ook gewerkt aan het bespreekbaar maken van mannenmishandeling.
• In 2025 heeft Veilig Thuis wederom meldingen beoordeeld en onderzoeken gedaan naar vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Jeugd

• De pilot Veilig Samenspel is in mei 2025 gestart. Kenmerkend voor de pilot is dat we gedwongen hulpverlening en jeugdhulp met verblijf willen voorkomen en anders-dan-gebruikelijke oplossingen willen toepassen. In de opstartfase is de werkwijze uitgebouwd en geconcretiseerd. Het toevoegen van expertise door de jeugdbeschermers of professionals in jeugdreclassering is in 2025 nog maar beperkt tot stand gekomen. Oorzaak lag in de wettelijke beperking hiertoe. Er is in 2025 gewerkt aan een concept samenwerkingsovereenkomst met afspraken zodat in 2026 de expertise wel volledig ingezet kan worden. In 2025 zijn totaal twaalf nieuwe casussen besproken en drie terugkom casussen.
• In 2025 zijn drie jongeren daadwerkelijk ondersteund via de aanpak KansRijk. Om meerdere redenen zijn minder trajecten ingezet dan gewenst. Dit komt doordat het onvoldoende bekendheid had en de toeleiding naar deze aanpak onvoldoende effectief bleek. Na een evaluatie gaat in 2026 een andere toeleiding naar KansRijk gekozen worden.

Beschermd wonen

• In 2025 is uitvoering gegeven aan de centrumregeling Regionale samenwerking beschermd wonen - maatschappelijke opvang regio IJssel-Vecht en de bijbehorende dienstverleningsovereenkomst. Conform de afspraken zoals opgenomen in de centrumregeling wordt gewerkt aan regionale samenwerking, betrokkenheid en partnerschap.
• In 2025 is volop ingezet op het versterken van onze regionale samenwerking ten behoeve van de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. De regiogemeenten zetten volop in op de ontwikkeling van tussenvormen.
• Het blijft een uitdaging om de centrale wachtlijst voor beschermd wonen af te bouwen. Door onvoldoende passende huisvesting kan de uitstroom uit beschermd wonen niet worden bevorderd. Op 31 december 2025 stonden 221 inwoners op de wachtlijst, waarvan 116 uit de gemeente Zwolle. Gemiddeld wacht een inwoner 422 dagen tot instroom in beschermd wonen. De genoemde cijfers geven hetzelfde beeld weer als een jaar eerder. Daarnaast is er meer zicht op de inwoners die kunnen uitstromen.
• Er zijn regionale afspraken gemaakt voor het stoppen van het regionale product begeleid wonen. Inwoners met een begeleid wonen indicatie mogen hun ondersteuningstraject afmaken tot uiterlijk 31 december 2028.

Maatschappelijke opvang

• In 2025 is het regionaal programmaplan Van Opvang naar Thuis opnieuw bekrachtigd door de bestuurders in de regio IJssel-Vecht. Ambitie van dit plan is om dakloosheid terug te dringen, te voorkomen en (tijdelijk) wonen te stimuleren. Elke afzonderlijke gemeente heeft lokaal plannen van aanpak opgesteld om Wonen Eerst te stimuleren in de eigen gemeente. Vanuit de centrumgemeente Zwolle zijn de regiogemeenten hierin ondersteunend door inzet van capaciteit en middelen.   
• In 2025 is in de regio IJssel-Vecht, waaronder Zwolle, de ETHOS-telling uitgevoerd. Daarmee hebben we meer inzicht gekregen in het aantal dak- en thuisloze mensen, inclusief de minder zichtbare vormen van dak- en thuisloosheid. Het gaat daarbij om personen die verblijven in de openbare ruimte, in nood- en tijdelijke opvang, bij instellingen, op niet-conventionele woonplekken of bij familie, vrienden of derden. In Zwolle zijn 706 dak- en thuisloze mensen geteld waarvan 104 kinderen.  
• Op basis van de uitkomsten van de ETHOS-telling en het regionaal Programmaplan zijn we in 2025 gestart met het opstellen van een lokaal plan voor de gemeente Zwolle voor de aanpak en preventie van dak- en thuisloosheid. Met de inzichten van de ETHOS-telling is bepaald welke doelgroepen extra aandacht vragen, zoals jongeren en gezinnen. Dit wordt in 2026 in een Zwolse Actieagenda dak- en thuisloosheid uitgewerkt.  
• In 2025 is een start gemaakt met het verkennen of de maatschappelijke opvang niet meer via subsidie maar middels inkoop moet worden gefinancierd. Deze verkenning is nog niet afgerond en loopt door in 2026.

Jeugd

• In samenwerking met Trias Jeugdhulp is in 2025 gestart met de voorbereidingen van de ombouw van drie panden in de stad naar kleinschalige woonvoorzieningen voor jongeren. Ook is een onderzoek gestart in samenwerking met Trias Jeugdhulp en Windesheim waarin het toepassen van ‘onvoorwaardelijk wonen’ wordt getoetst. Dit onderzoek loopt vanaf de zomer 2025 tot de zomer 2026.
• RSJ IJsselland heeft een productbeschrijving met inkoopstrategie uitgewerkt over kleinschalige woonvoorzieningen in IJsselland. Hiervoor is een projectgroep in het leven geroepen met een vertegenwoordiging van gemeenten en jeugdhulppartners. Het effect hiervan is dat naar de toekomst toegewerkt wordt naar een gebalanceerde spreiding van kleinschalige woonvoorzieningen in de regio.
• Om inzicht te krijgen in de concrete knelpunten bij de doorstroom van jongeren vanaf 18 jaar uit jeugdhulp met verblijf, werken we aan een overzicht. Het is de intentie om in 2026 de knelpunten aan te pakken.

Beschermd wonen

• Aan de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2032 wordt door de regio IJssel-Vecht uitvoering gegeven. De doordecentralisatie beschermd wonen is wederom uitgesteld, tot een nader te bepalen datum. Ondanks het uitblijven van deze wettelijke kaders blijven wij als regio inhoudelijk de beweging naar decentraal voortzetten. Samen met gecontracteerde zorgaanbieders van beschermd wonen wordt blijvend uitvoering gegeven aan het bieden van opvang en ondersteuning. Er wordt gewerkt aan het behouden van een dekkend zorglandschap en het bieden van kwalitatieve passende ondersteuning. De toegang voor beschermd wonen in de gemeente Zwolle wordt lokaal door het SWT uitgevoerd. Het team Wonen richt zich volledig op het bieden van passende huisvesting voor inwoners met een zorgvraag.

Maatschappelijke opvang

• De maatschappelijke opvang wordt uitgevoerd door Creating Balance, de RIBW (De Herberg), het Leger de Heils en LIMOR middels subsidie. De sociale activering is verzorgd door Zwolle actief. Meer mensen meldden zich voor deze opvang en zij verbleven hier gemiddeld langer.
• In samenwerking met de Centrale Toegang is gezorgd voor onafhankelijke toegang tot voorzieningen voor maatschappelijke opvang en is toezicht gehouden op de kwaliteit en rechtmatigheid ervan.
• Het uitvoeringsplan is herijkt in een regionaal programmaplan met vier strategische doelen, aangevuld met de bevindingen uit de Ethos telling van dak- en thuisloosheid. Voorbeelden van gerealiseerde activiteiten zijn:
  • Realisatie van tijdelijke woonoplossingen zoals Parentshouse, Onder de Pannen en Kamers met aandacht;
  • Implementatie van onvoorwaardelijk wonen plekken (Skaeve Huzen en Vriendenhuis);
  • Ontwikkeling van een jongerenhuis, voor onderdak en duurzaam uitstroomperspectief voor (herhaaldelijk) dak- en thuisloze jongeren;
  • Borging van de Housing First methodiek, naast volwassenen ook voor jongeren, voor duurzame uitstroom naar zelfstandig wonen voor langdurig dakloze mensen;
  • Afstemming met woningcorporaties rondom de quotumregeling voor bemiddeling naar een woning, wanneer mensen uitstromen uit een instelling.
• De opvang voor ongedocumenteerden is met een aanbestedingstraject belegd bij het Leger des Heils onder de benaming Opvang Ongedocumenteerde Mensen Zwolle (OOMZ).
• Met RIBW voor De Herberg is extra opvangcapaciteit gerealiseerd via tijdelijke units om in de hogere vraag naar opvang te voorzien, in bijzonder tijdens winterkoude.   

Huiselijk geweld en kindermishandeling (aantal)

2717

Beschermd wonen Zwolle (aantal)

442

Wachtenden beschermd wonen Zwolle (aantal)

114

Jeugdhulp met verblijf (aantal)

866

Maatschappelijke opvang Zwolle (aantal)

161

Overlast mensen met verward of onbegrepen gedrag (%)

3%

Regiovisie Huiselijk Geweld IJsselland 2021-2024

Regiovisie IJssel-Vecht beschermd wonen enRegiovisie IJssel-Vecht beschermd wonen en maatschappelijke ontwikkeling 2023-2032 maatschappelijke opvang

Beoordelingskader beschermd wonen Regio IJssel-Vecht

De activiteiten van doel 1.3.1 hebben per saldo €419.000 minder gekost dan begroot. Dat komt door een positief resultaat van €2.958.000 op de lasten en een positief resultaat van €213.000 op de baten. Daarnaast is er een hogere toevoeging aan de reserve van €863.000 en een lagere onttrekking aan de reserve van €1.889.000. Hieronder worden de grootste afwijkingen op verschillende onderwerpen verklaard:

Maatschappelijke opvang
We zijn centrumgemeente voor maatschappelijke opvang voor de regio IJssel-Vecht. Het regionale budget wordt via dit doel verantwoord binnen de jaarrekening van de gemeente Zwolle. Op basis van de vaststelling van de subsidies 2025 wordt een deel van de subsidies teruggevorderd. Hierdoor ontstaat een voordelig regionaal resultaat van €257.000. Bij bestuurlijk besluit van de regio per december is besloten dit resultaat toe te voegen aan de regionale reserve maatschappelijke opvang.

In het verleden hebben we rijksmiddelen ontvangen voor coronacompensatie. Deze waren destijds niet volledig benodigd en zijn gereserveerd om incidentele tekorten op maatschappelijke opvang te kunnen afdekken. In 2025 zijn de middelen nog niet volledig aangewend. Er resteert een saldo van €465.000. Dit budget schuiven we door voor toekomstige tekorten.

Beschermd Wonen
We zijn eveneens ook centrumgemeente voor beschermd wonen voor de regio IJssel-Vecht. Het regionale budget wordt via dit doel verantwoord binnen de jaarrekening van de gemeente Zwolle. Er is al een aantal jaren sprake van een voordelig resultaat vanuit de ontvangen Rijksmiddelen Beschermd Wonen. Het aandeel van de regiogemeenten wordt aan deze gemeenten uitbetaald. Het Zwolse aandeel in dit voordeel bedraagt €8.095.000. In de begroting 2025 was al €7.500.000 als voordeel verwerkt. Ten opzichte van de begroting ontstaat nu een aanvullend voordeel voor gemeente Zwolle van €595.000.

Het Rijk past in elke circulaire de Rijksbijdrage Beschermd Wonen (IUBW) aan op onder andere loon- en prijscompensatie. De aanpassingen in de Rijksbijdrage zijn per abuis niet volledig verwerkt aan de lastenkant in de begroting. Hierdoor zijn de lasten €338.000 hoger ten opzichte van de begroting. Dit zorgt voor een nadeel op dit doel, maar daar staat tegenover dat de middelen wel zijn ontvangen en vrijvallen op doel 10.1.1.  

Huiselijk Geweld
Afgelopen jaren zijn diverse incidentele regionale middelen ontvangen voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Deze middelen zijn in 2025 nog niet volledig besteed. Dit geeft een voordeel op de lasten van €1.692.00 en een voordeel op de baten van €180.000. De resterende regionale budgetten blijven beschikbaar voor de uitvoering in 2026. Het gaat om €1.563.000 voor toekomstscenario, €115.000 ontvangen Rijksmiddelen voor coronacompensatie en €194.000 incidentele middelen voor Centrum Seksueel Geweld en schadelijke praktijken.

Jeugdhulp met verblijf
De lasten voor jeugdhulp met verblijf zijn €316.000 lager dan geraamd. Vanwege de nauwe relatie tussen de jeugdhulp op doel 1.2.3 en doel 1.31 wordt de afwijking op het totaal toegelicht. Op het totaalbudget voor jeugdhulp van €61.500.000 is een nadeel van €530.000 gerealiseerd. Op doel 1.2.3 een nadeel van €846.000 en op doel 1.3.1 een voordeel van €316.000.

In de eerste Berap 2025 was al een incidenteel nadeel van €1.500.000 gemeld. In de jaarrekening is dit een nadelig resultaat van €2.030.000 geworden. Een overschrijding van €530.000 ten opzichte van de bijgestelde begroting 2025. Dit aanvullende nadeel wordt veroorzaakt door; een correctie van een rekenfout in de tarieven door het Regionaal Serviceteam Jeugd, hogere uitgaven voor kleinschalig- en gezinsgericht verblijf en hogere kosten afhandeling voorgaande jaren.