Sociaal domein

We bieden ondersteuning aan inwoners die terecht een beroep doen op het gemeentelijk vangnet, zodat ze niet onder de Zwolse armoedegrens hoeven te leven

Doel 2.1.3 Inkomensondersteuning | Begroting 2025

Ook in 2025 bleef financiële bestaanszekerheid een belangrijk thema. De afgelopen periode stonden de financiële zorgen van inwoners opnieuw hoog op de agenda. Na de energiecrisis en hoge inflatie in de voorgaande jaren, zien we dat prijzen zich enigszins stabiliseren, maar dat veel huishoudens nog steeds de gevolgen voelen van gestegen kosten en schulden die zijn opgebouwd. Voor een deel van onze inwoners blijft het moeilijk om financieel het hoofd boven water te houden.  

In 2025 hebben wij verdere stappen gezet om onze inkomensregelingen beter toegankelijk te maken en hebben wij meer inwoners actief benaderd in het kader van vroegsignalering van schulden. We zien dat steeds meer mensen met financiële zorgen de weg naar passende hulp weten te vinden; dit blijkt uit het toegenomen aantal aanvragen bij de schuldhulpverlening. Deze ontwikkeling bevestigt het belang van onze inzet, die wij de komende jaren voortzetten.

Daarnaast hebben wij het beleidsplan Financiële Bestaanszekerheid 2026–2030 ontwikkeld, waarin staat hoe wij de komende jaren werken aan toegankelijke regelingen, mensgerichte ondersteuning en een versterkte schuldhulpverlening.

Hierdoor helpen we onze inwoners om financieel stabiel te blijven en armoede en schulden te voorkomen of op te lossen. Dat is nodig voor meer financiële bestaanszekerheid en kansengelijkheid en ook omdat daardoor de kans op duurzame arbeidsdeelname wordt vergroot.

Preventie en vroegsignalering

• In 2025 hebben we meer inwoners benaderd in het kader van vroegsignalering. Aan het eind van het derde kwartaal van 2025 hadden we 4.472 inwoners benaderd ten opzichte van 3.803 aan het eind van het derde kwartaal van 2024.
• Daarnaast hebben we criteria met betrekking tot welke inwoners een hulpaanbod krijgen, verbeterd: inwoners die reeds een consulent hebben bij team Schulddienstverlening, krijgen sinds 2025 geen hulpaanbod meer vanuit vroegsignalering. De consulent pakt dit verder op.
• Per 1 september 2025 zijn 2 budgetcoaches gestart (samen 1,44 fte).
• In 2025 hebben we de jongerenaanpak geëvalueerd. Uit de evaluatie blijkt dat de outreachende aanpak jongeren positief wordt ervaren door medewerkers en jongeren. We bereiken relatief veel jongeren met de beperkte capaciteit. Daarnaast zien we dat we met deze pilot steeds beter leren hóe we jongeren het beste kunnen benaderen om zorgen dat ze de juiste (integrale) ondersteuning krijgen. Als vervolg zijn we samen met betrokken collega's, maatschappelijke partners en deze landelijke initiatieven zoals Social Debt en het landelijk Jongeren Perspectieffonds, de mogelijkheden aan het onderzoeken om onze dienstverlening voor jongeren met geldzorgen door te ontwikkelen en toekomstbestendig te maken.

Voldoende inkomen

• Eind 2025 is aan 3.821 huishoudens een uitkering (Participatiewet, IOAW en IOAZ) verstrekt. Er is sprake van een lichte stijging van het volume ten opzichte van het jaar 2024 (eind 2024 aan 3.775 huishoudens).
• In 2025 hebben wij meer huishoudens ondersteund via onze inkomensregelingen: de kindregeling bereikte 1.130 huishoudens (tegenover 1.051 huishoudens in 2024), het Participatiefonds 3.483 huishoudens (tegenover 3.271 huishoudens in 2024) en de Individuele Inkomenstoeslag 2.830 huishoudens (tegenover 2.541 huishoudens in 2024).  
• De zorgkostenregeling is goed benut: 1.474 huishoudens ontvingen een hoge zorgkostentoeslag (tegenover 1.193 huishoudens in 2024) en 2.634 huishoudens een eigen-risicotoeslag (tegenover 2.195). Omdat sommige huishoudens beide toeslagen hebben ontvangen, zijn deze in totaal 4.108 keer verstrekt (tegenover 3.388 in 2024).
• In het najaar van 2025 is de jaarlijkse Armoede- en Schuldenmonitor uitgebracht, waarmee actueel inzicht is geboden in de financiële positie van onze inwoners en van de ingezette ondersteuning.

Het Steunpunt Toeslagenaffaire Zwolle

• Het Steunpunt Toeslagenaffaire Zwolle heeft brede ondersteuning uitgevoerd op grond van de Wet Hersteloperatie Toeslagen. De ondersteuning is gericht op het faciliteren van een nieuwe start op de leefgebieden werk, wonen, financiën, zorg en gezin aan gedupeerde gezinnen van de kinderopvangtoeslagaffaire. In 2025 zijn er 54 ondersteuningsplannen gemaakt tegenover 44 ondersteuningsplannen in 2024 (en 38 plannen in 2023).

Project Verbetering toegang en vereenvoudiging inkomensregelingen
Dit project is gestart in 2024. In mei 2025 heeft de raad voorstellen aangenomen voor:

1. De beperking van bewijslast op gebruik van gemeentelijke regelingen zodat het voor inwoners makkelijker is gebruik te maken van de regelingen.
2. Het ambtshalve (automatisch) uitkeren van deze inkomensregelingen voor inwoners met een bijstandsuitkering na de eerste aanvraag. Deze maatregel draagt bij aan de inkomenszekerheid van inwoners in de bijstand.
3. De doorontwikkeling van een communicatieplatform Laat Geen Geld Liggen waarop alle informatie over inkomensondersteuning goed te vinden is en waarmee de gemeente ook actief aanwezig is op evenementen in de stad. Ook is informatie over de inkomensregelingen nu toegankelijk in vier talen voor informatie op papier en 50 talen voor informatie op de gemeentelijke website.
4. Te starten met de ontwikkeling van één aanvraagformulier voor alle gemeentelijke inkomensregelingen (in plaats van een apart aanvraagformulier voor elke regeling). Hiermee hoeven inwoners één keer alle bewijsstukken aan te leveren. Ook wordt geborgd dat inwoners de regelingen waarop zij recht hebben, kennen en meteen kunnen aanvragen.

• In 2025 zijn punt 1 t/m 3 gerealiseerd. Punt 1 en 2 zijn met terugwerkende kracht ingegaan per 1 januari 2025. Dit betekent dat inwoners die in 2025 de Kindregeling, het Participatiefonds en/of de Zorgkostenregeling hebben gekregen, én op dit moment een bijstandsuitkering hebben, automatisch een besluit voor 2026 krijgen. Het ‘alles in één keer aanvragen’- formulier wordt nu ontwikkeld (2025/2026) en getest bij inwoners op gebruiksgemak

Kindregeling (aantal huishoudens)

1098

Individuele inkomens toeslag (IIT) (aantal huishoudens)

2609

Zorgkostenregeling (aantal)

3396

Aanmeldingen schulddienstverlening (aantal)

Beleidsplan Financiële Bestaanszekerheid

Raadsvoorstel verbeteren toegang en vereenvoudiging inkomensregelingen

Participatiewet

De activiteiten van doel 2.1.3 hebben per saldo €151.000 minder gekost dan begroot. Dat komt door een negatief resultaat van €6.697.000 op de lasten en een positief resultaat van €7.024.000 op de baten. Daarnaast is er een hogere toevoeging aan de reserve van €175.000. Hieronder worden de grootste afwijkingen op verschillende onderwerpen verklaard:

Gebundelde uitkering inkomensvoorziening gemeenten (BUIG)
Het nadeel op de lasten is €5.962.000 en het voordeel op de baten € 5.804.000, inclusief een eenmalige vrijval in de voorziening van €1.617.000. Via de septembercirculaire is bekend gemaakt dat de definitieve BUIG voor 2025 is vastgesteld op €66.920.000. In de begroting hadden we rekening gehouden met €62.733.000. De kosten zijn uiteindelijk €71.467.000 ten opzichte van een begroting van €67.120.000. We komen in aanmerking voor de uitgebreide vangnetregeling, op basis van het tekort doen we een aanvraag van €600.000.

Regeling ziektekosten
De kosten voor de ziektekostenregeling zijn €278.000 hoger dan begroot. In 2025 konden inwoners met terugwerkende kracht ook nog een aanvraag indienen voor 2024. Dit heeft geleid tot extra aanvragen.

Regeling toeslagenaffaire
De regeling toeslagenaffaire heeft een positief resultaat opgeleverd van €277.000. Dit komt doordat de normvergoedingen voor personele inzet hoger zijn dan de werkelijke kosten die we maken. Het nadeel op de lasten is €578.000 en het voordeel op de baten is €855.000.

Ondersteuning alleenverdieners
De incidentele middelen voor de alleenverdien-problematiek zijn nog niet volledig besteed. Dit geeft een voordeel op de lasten van €175.000. Dit budget schuiven we door om deze doelgroep in 2026 verder te ondersteunen.