Fysiek domein

We versterken de sociale veiligheid door het voorkomen en tegengaan van criminaliteit, overlast en gevoelens die daarmee samenhangen

Doel 7.2.1 Sociale veiligheid | Begroting 2025

Elke dag werken we aan een veilige stad. Onze inzet is erop gericht om de sociale veiligheid te versterken door het voorkomen en tegengaan van criminaliteit, grote verstoringen van de openbare orde, overlast en gevoelens die daarmee samenhangen. Het verbeteren van de veiligheid in de stad is een voortdurend proces. Een aantal zaken lichten we bij activiteiten toe.

• We ontvingen 95 bestuurlijke rapportages van de politie over onder andere drugs, explosies, overlast en prostitutie. Deze bestuurlijke rapportages hebben geleid tot de inzet van bestuurlijke maatregelen. Er zijn 19 explosies geweest, veelal bij woningen. Dit heeft geleid tot de inzet van bestuurlijke maatregelen. Er zijn panden gesloten en er is meerdere keren tijdelijk cameratoezicht ingezet. Deze maatregelen waren noodzakelijk om de orde te herstellen en het veiligheidsgevoel te vergroten. Daarnaast zijn we met wijkpartners in de wijk aanwezig geweest om een luisterend oor te bieden, te ondersteunen en mee te denken met de inwoners. Om langdurige overlast door onder andere drugsdealers te bestrijden hebben we op enkele plaatsen ook camera’s geplaatst. In het park aan de Potgietersingel, Park Eekhout en aan het Katwolderplein bleek dit een waardevolle aanvulling om de overlast te beperken.
• De brede gevoelde onrust in de samenleving leidde ook in Zwolle tot een toename van het aantal betogingen. In 2025 waren er 78 betogingen. Een deel hiervan betrof kleinschalige betogingen die geen inzet van handhaving vereisten. Er vonden ook diverse grotere betogingen plaats waarbij sprake was van verhoogde veiligheidsrisico’s. Bijvoorbeeld de demonstraties rond de raadsvergadering over de mogelijke komst van een AZC in Stadshagen. Dankzij tijdige voorbereiding, het vaststellen van duidelijke voorschriften en goede afstemming met betrokken partijen zijn deze betogingen ordelijk verlopen. Hierdoor hebben zij niet geleid tot verstoringen van de openbare orde.

We zagen dat niet alle betogingen vooraf werden gemeld. Om die reden investeerden we in vroegtijdig contact met initiatiefnemers en in het verlagen van drempels voor het doen van een melding. Door tijdig het gesprek aan te gaan, hebben we gezamenlijke afspraken kunnen maken en bij kunnen dragen aan een veilig, transparant en goed gereguleerd verloop van betogingen.

• Samen met supporters, PEC Zwolle, politie, OM en Travers zetten we ons in om ervoor te zorgen dat zij hun stadionbezoek zo plezierig en veilig mogelijk ervaren. De verplichte invoering van Identity Based Access/ Persoonlijke Digitale Toegang (IBA/PDT) hebben we voor het seizoen 2025/2026 niet meer opgenomen in de speelvergunning voor PEC Zwolle. Vorig seizoen is gebleken dat PEC Zwolle nog niet goed klaar was voor invoering van PDT in het stadion. Verplichte invoering vanuit de gemeente had nog een te grote impact op de organisatie van PEC Zwolle. Persoonlijke Digitale Toegang wordt naar verwachting voor alle betaald voetbalorganisaties verplicht vanaf het seizoen 2027-2028, de KNVB neemt hierover in juni 2026 een beslissing.
• In 2025 ontvingen we 333 meldingen van (vermoedens van) ondermijning, hiervan waren 174 meldingen druggerelateerd.  Een groot deel is gemeld via Meld Misdaad Anoniem (MMA). Iedere melding via MMA, het lokale meldpunt of langs een andere route bespraken we met de politie. Gezamenlijk stemden we af wie wat doet in de desbetreffende casus. We planden reactieve controles in naar aanleiding van druggerelateerde meldingen. Het ontbreekt op dit moment aan capaciteit en voldoende ervaring om ook proactieve controles op te zetten. Het is onze wens om dit de komende jaren verder uit te bouwen.  
• We hebben daarnaast gewerkt aan de weerbaarheid van ondernemers in relatie tot ondermijnende criminaliteit. Dit hebben we gedaan door middel van voorlichtingen en gesprekken op het bedrijventerrein de Marslanden en met diverse ondernemersverenigingen. Er is daarnaast gewerkt aan het versterken van de weerbaarheid van de eigen organisatie door middel van de campagne ‘open oog voor ondermijning’. Integriteit is een belangrijk onderwerp dat ook in 2026 nog aandacht en versterking vraagt.
• Naast het reguliere werk hebben we ook ingezet op de vijf geprioriteerde thema’s van de veiligheidsagenda én het thema weerbaarheid (doel 7.2.2). Hieronder wordt een aantal belangrijke punten verder toegelicht.

Zorg en veiligheid

• In februari 2025 is de Zwolse agenda zorg en veiligheid 2025-2026 vastgesteld door het college B&W. De lokale agenda richt zich op drie lijnen: 1) werken in een netwerksamenwerking rondom zorg en veiligheid, 2) knelpunten in wonen aanpakken en 3) aansluiten van de systeemwereld op de leefwereld.
• We hebben gewerkt aan het versterken van de aanpak van multiproblematiek. Hiervoor hebben we een start gemaakt met de implementatie van de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE). Daarnaast is gewerkt aan het versterken van de netwerksamenwerking in zorg en veiligheid. Dit doen we samen met 20 partners. We sluiten aan bij de basisprincipes van de Koers Sociaal Domein en het systemisch werken. We hebben afspraken gemaakt met Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), het Zorgkantoor en de Reclassering over een gezamenlijke aanpak van woonoverlast vanuit zorgwoningen (Grip op zorg).  

Digitale Veiligheid  

• Het investeren in onze eigen gemeentelijke digitale basis door tijdig de juiste beveiligingsmaatregelen te nemen en lering te trekken uit incidenten vraagt blijvende aandacht. Deze wordt mede gelegd in de mate van het voldoen aan wet- en regelgeving, zoals de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO-2), Cyberbeveiligingswet (NIS-2), AVG en de Wet Politiegegevens.  
• We hebben het ‘Uitvoeringsplan Cyberbeveiliging’ gemaakt waarmee de komende jaren de implementatie van de Cyberbeveiligingswet, NIS-2 en BIO-2 gaat plaatsvinden. Op basis van dit plan is het Kwaliteitsmanagementsysteem (ISMS voor informatiebeveiliging) geïmplementeerd en hebben we een eerste nulmeting uitgevoerd. Hiermee hebben we overzicht gecreëerd en wat er nodig is voor verdere (risico gedreven) implementatie van de BIO-2 en Cyberbeveiligingswet (NIS-2) in 2026. Door implementatie van de Cyberbeveiligingswet (NIS-2) te koppelen aan de digitale weerbaarheid en continuïteit van onze kritische processen en systemen wordt verder gewerkt aan de digitale weerbaarheid van onze organisatie, specifiek in eerste instantie aan de operationele IT-technologie (IT-OT) van onze kritische processen. In 2025 is hiermee een belangrijke stap gezet in de digitale veiligheid van onze organisatie en stad.

Drugs

• We zijn in 2025 begonnen met de voorbereidingen van de harddrugscampagne, naar aanleiding van de motie: Meer bewustwording, minder ondermijning. Samen met verschillende ketenpartners hebben we gewerkt aan draagvlak en een communicatiestrategie. Deze campagne staat gepland voor de eerste helft van 2026.
• We hebben gewerkt aan de herijking van het Damoclesbeleid, dat begin 2026 wordt vastgesteld. Daarnaast is het coffeeshopbeleid geëvalueerd en is er gewerkt aan nieuw beleid. Dit krijgt zijn vervolg in 2026.
• In 2025 ontvingen we in totaal 174 meldingen met betrekking tot drugs. Van deze meldingen betroffen er 52 drugshandel vanuit een pand, 101 meldingen over straathandel en 19 meldingen van een drugslab/kwekerij. Net zoals de ondermijningsmeldingen, bespreken we deze met de politie en onderzoeken we wat de beste mogelijkheden zijn voor een gerichte aanpak.

Jeugd en Veiligheid

• In 2024 zijn we gestart met Preventie met Gezag, het landelijke programma van het ministerie van Justitie en Veiligheid dat ons een financiële impuls voor 2024-2027 heeft gegeven. Het programma heeft ons ook in 2025 in staat gesteld om te versnellen, verdiepen en te verbreden op onze uitvoeringsagenda Jeugd en Veiligheid. We gaven uitvoering aan het plan van aanpak Preventie met Gezag. Initiatieven zoals Halt Preventief en Kansrijk maatwerktrajecten om risicovol gedrag en schoolverzuim vroegtijdig te stoppen en zwaardere criminaliteit te voorkomen werden gecontinueerd.  
• Er is in 2025 een duidelijke structuur neergezet waar veel verschillende ketenpartners een actieve en gecommitteerde bijdrage aan leveren en is met enthousiasme ontvangen. Deze structuur kent een indeling qua ernst van de zorgen, gebaseerd op de Aanpak Voorkomen Escalatie die we binnen Zwolle als uitgangspunt nemen. Het Ondersteuningsteam - Veilig in en om school (OT-VIOS), het Uitvoeringsteam Jeugd in de wijken (overlastgevende groepen) en de Vroegsignaleringstafels zijn onderdeel van deze structuur. We hebben de eerste stappen gezet met de inrichting van de Weeg- en casustafel risicojongeren (lokale PGA en geprioriteerde groepsaanpak). In de gehele aanpak streven we het systemisch kijken en werken na, zoals dit ook is omarmd door het Sociaal domein. We werken hierin nauw samen met het Sociaal domein.   

Polarisatie en extremisme

• Met de conclusies van de Fenomeenanalyse van de Rijksuniversiteit Groningen (2024) zijn we samen met de regio IJsselland aan de slag gegaan om het thema radicalisering en extremisme verder aan te pakken. We hebben dat gedaan door het organiseren van trainingen van Rijksopleidingsinstituut tegengaan radicalisering. De trainingen zijn en blijven een waardevolle bijdrage leveren voor het herkennen en signaleren van polarisatie, radicalisering en extremisme. We hebben de eerste stappen gezet om een robuust regionaal netwerk van kennisexperts op te zetten. Dit draagt bij aan de gezamenlijke kennisopbouw en deskundigheidsbevordering. Het doel is het realiseren van een effectieve samenwerking en kennisdeling tussen gemeenten. Samen met het Zorg en Veiligheidshuis hebben we gewerkt aan een duidingstool, dat helpt het gesprek te voeren over casuïstiek op de weegtafel. Met de duidingstool worden gesprekken volgens een vaste structuur gevoerd en het biedt handvatten voor de in te zetten interventies.

Strategische Veiligheidsagenda 2023-2026

De activiteiten van doel 7.2.1 hebben per saldo €43.000 meer gekost dan begroot. Dat komt door een negatief resultaat van €6.000 op de lasten en een positief resultaat van €22.000 op de baten. Daarnaast is er een hogere toevoeging aan de reserve van €9.000 en een lagere onttrekking aan de reserve van €49.000. Hieronder wordt de grootste afwijking verklaard:

Cameratoezicht
Naar aanleiding van explosies en ernstige overlast hebben we meerdere malen tijdelijk cameratoezicht ingezet om de openbare orde te herstellen en het veiligheidsgevoel te vergroten. De inzet van het tijdelijk cameratoezicht heeft ruim €130.000 gekost. Dat is een toename van de kosten ten opzichte van voorgaande jaren. We weten niet of 2025 een uitzonderlijk jaar is geweest of dat het vraagt om een structurele dekking in de begroting. De kosten hebben we nu grotendeels opgevangen in het veiligheidsbudget.

Infra camera's binnenstad

Preventie met gezag

Zwolle vuurwerkvrij

Bovenstaand overzicht laat zien dat er geen kredieten binnen dit doel zijn afgesloten of dat er financiële afwijkingen zijn.