Fysiek domein

Zwolle zonder afval; uit het afval van vandaag ontstaan de grondstoffen van morgen

Doel 7.3.1. Grondstoffen | Begroting 2025

In 2025 is begonnen met de uitvoering van maatregelen uit het Uitvoeringsplan Gemeentelijk Grondstofplan (GGP). De maatregelen hebben tot doel de hoeveelheid restafval verder te verminderen en de kwaliteit van grondstoffen te vergroten. Dit doen we door volop in te zetten op het scheiden van afval. Dit is ondersteund met een afvalscheidingscampagne.
Door grondstofstromen te monitoren is helder waar de kwaliteit van grondstoffen verder verhoogd kan worden. Hier worden nu diverse acties op ingezet, zoals de inzet van voorlopers, het uitreiken van composteerbare gft/gfe zakjes en het afsluiten van grondstoffencontainers.
Voor grofvuil is met college en raad onderzocht waar de service verder verhoogd kan worden, ter verbetering van de scheiding van grofvuil. In 2026 gaan we aan de slag om de gemaakte keuzes en het beoogde doel (een meer duurzame verwerking van grofvuil) om te zetten naar uitvoering.

Preventie

• Om het aandeel grondstoffen in het fijn restafval terug te dringen zijn we in 2025 gestart met een communicatiecampagne, dit om de kennis te vergroten van het scheiden van grondstoffen. Deze campagne is in 2025 gestart met groente-, fruit en tuinafval (gft) en gaat in 2026 door met de stroom plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drinkpakken (pmd), gevolgd door een campagne gericht op grof huishoudelijk afval (gha).
• Preventief bezien hebben we de proef op wasbare luiers en incontinentiematerialen omgebogen naar een zindelijkheidstraining. Dit omdat hiermee binnen het budget een grotere groep mensen bereikt kan worden. Dit project is gestart in 2025. Eind 2025 hadden 267 gezinnen zich aangemeld voor de training. Daarnaast zijn op voordracht van de Milieuraad kookcursussen gehouden om verspilling van voedsel te voorkomen.

• Inzicht en feedback geven over hoeveelheid restafval via ROVA. Inwoners kunnen via ROVA inzicht krijgen in de hoeveelheid restafvalaanbiedingen.

Daarnaast zijn de volgende zaken opgepakt:

• Met ROVA zijn we diverse zaken aan het uitwerken om de zuiverheid van aangeboden grondstoffen te vergroten. Dit doen we door voorlopers en afvalcoaches, daar waar nodig, in te zetten. Door de kwaliteit van grondstoffen te monitoren en door daar acties aan te verbinden zoals het gratis verstrekken van composteerbare zakjes gfe/gft. De aanpak van nulaanbieders is meegenomen als onderdeel van de aanpak voor structurele vervuilingen van grondstoffen. Bij deze methodiek wordt naar alle aspecten gekeken die van invloed kunnen zijn op de structurele vervuiling van grondstofcontainers. Ook bij de aanpak van hotspots voor bijplaatsingen is het goed om te weten wat het aanbiedgedrag van de omwonende gebruikers is.  
• Ook de inzet op het beter scheiden van grofvuil is vergroot. Dit om de circulariteit en duurzame verwerking van grof huishoudelijk afval te vergroten. Met college en raad is de nut en noodzaak van het aanpassen van het haal- en brengbeleid voor gha en gta besproken.
• Ook is met het (mede) indienen van moties invloed uitgeoefend op het nieuwe contract van het verpakkend bedrijfsleven met de VNG en NVRD. Dit contract gaat weerslag krijgen op de wijze waarop pmd aangeboden moet worden en de vergoeding daarvan.
• De inzet op bijplaatsingen vanuit afval en grondstoffen is voortgezet en wordt verder doorontwikkeld.
• Afvalscheiding bij maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen door het doen van een onderzoek door VV Berkum. We verwachten in 2026 de resultaten van dit onderzoek te kunnen presenteren.
• Ondersteuning vaakaanbieders; de afvalcoaches gaan preventief in gesprek met vaakaanbieders. Dit wordt door betreffende inwoners erg gewaardeerd.
• Verhuisservice inrichten; vanaf 2026 krijgen inwoners die nieuw in Zwolle komen wonen een folder met alles over afval en het scheiden van grondstoffen.
• Begin aanpassen verschillende volumes voor aanbieden restafval. Alle nieuwe ondergrondse containers zijn voorzien van twee inworp-openingen (30 en 60 liter).
• Verzamelcontainer ook uitrusten met kartonverkleiner; vooruitlopend op een onderzoek naar kartonverkleiners zijn papiercontainers geplaatst met twee inwerpopeningen. Met een speciaal groot vak kunnen inwoners grotere stukken karton beter in de container werpen. Hiervoor loopt een proef op diverse locaties.

Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Visie 'Zwolle Circulair'

Omgevingsvisie Ons Zwolle Van Morgen

De activiteiten van doel 7.3.1 hebben per saldo evenveel gekost dan begroot. Dat komt door een positief resultaat van €562.000 op de lasten en een negatief resultaat van €562.000 op de baten. Hieronder worden de grootste afwijkingen op verschillende onderwerpen verklaard:

Afvalstoffenheffing
Door een grotere stijging van het aantal huishoudens zijn de opbrengsten uit het vaste tarief per huishouden hoger. Dit zorgt voor een positief resultaat op de baten van €133.000. Daar staat tegenover dat er minder aanbiedingen voor restafval zijn gedaan dan vooraf was berekend. Hierdoor vallen de opbrengsten uit het tarief op ledigingen restafval lager uit dan begroot. Dit zorgt voor een negatief resultaat op de baten van €366.000.
Daarnaast is in 2025 minder afvalstoffenheffing kwijtgescholden en de kosten voor oninbare afvalstoffenheffing waren ook lager. Hierdoor zijn de lasten €108.000 en €12.000 lager dan begroot.

Dienstverlening ROVA

• In de Tarievennota 2025 is besloten om het plafond voor het brengen van grof huisafval (GHA) en grof tuinafval (GTA) te verlagen van 500 kg per huishouden naar 350 kg per huishouden. Daarbij is het verwachte voordeel van €100.000 op voorhand meegenomen in de begroting. De hoeveelheid gebracht GHA en GTA is weliswaar gedaald, maar niet in de mate als verwacht. Ondanks minder tonnage GHA en GTA dan in 2024 en een iets lager tarief zorgt dit voor een nadeel van €88.000 op de lasten.
• Voor de verwerking van oud papier en karton (OPK) liggen de kosten voor transport en overslag lager dan de inkomsten die ROVA genereert door de verkoop ervan. Daardoor ontvangt de gemeente inkomsten uit de verwerking van OPK. Ondanks dat het aantal ton OPK in 2025 iets lager is uitgevallen, zorgt het gunstige tarief voor een positief resultaat van €110.000 op de lasten.
• Door een nieuw verrekenmodel voor de kosten van een Milieubrengstation (MBS) zou het tarief dat in de DVO voor deze dienstverlening is opgenomen verhoogd worden. De doorbelasting van het voorgenomen tarief vindt plaats vanaf 2026 in plaats van in 2025. Dit zorgt in 2025 voor een voordeel van €277.000 op de lasten.
• In 2025 is ingezet op het sneller opruimen van dumpingen en illegaal afval. Hierdoor is de ureninzet van ROVA hoger dan verwacht. Daarnaast is de inzet hierop de afgelopen jaren toegenomen. In 2026 wordt de DVO Reiniging herzien. Voor 2025 betekent dit dat de kosten voor het ruimen van illegaal afval, dumpingen, het ophalen GHA en bijplaatsingen hoger zijn dan begroot. Een deel van deze kosten wordt doorbelast aan doel 7.3.1. Dit zorgt voor een nadeel van €212.000 op de lasten.
• In 2025 is ook een extra handveger ingezet in Holtenbroek, de Indische buurt en Dieze. Daarnaast was de inzet van de extra handveger in 2024 per abuis niet in dat jaar in rekening gebracht. Dit was niet voorzien en zorgt daardoor voor een nadeel van €114.000 op de lasten.

Afvalprojecten

• De civiele kosten voor het plaatsen van nieuwe en vervangen van oude containers vallen in 2025 hoger uit dan de €100.000 die standaard wordt begroot. Dit zorgt voor een nadeel van €47.000 op de lasten. Dit komt met name door een aantal grootschalige omvormingsprojecten. De inzameling van glas en textiel rondom het winkelcentrum Stadshagen is omgevormd naar een glas- en textielinzameling breder de wijk in. Ook de buurt Het Noorden in Dieze is qua inzameling volledig omgevormd.
• De kosten voor het vervangen en chipperen van de PMD-containers vallen lager uit dan begroot. Met ROVA is afgesproken dat deze eenmalige kosten van €400.000 niet in één keer worden doorbelast aan de gemeente maar over 10 jaar worden uitgesmeerd. De verhoging van de jaarlijkse lasten voor de gemeente van €40.000 is in Berap 2025-1 gemeld. De werkelijke kosten bij de ROVA zijn €70.000 lager uitgevallen. Dit zorgt voor een jaarlijks voordeel van €7.000 op de lasten.

Gemeentelijke Grondstofplan (GGP)
Voor de uitvoering van het GGP 2025-2030 is voor 2025 €353.000 budget beschikbaar gesteld. De proef wasbare luiers is gestart en loopt tot 2027. Ook de overige activiteiten en onderzoeken zijn gestart of in voorbereiding en lopen door in 2026. Hierdoor is in 2025 niet het volledige budget besteed. De lasten zijn €192.000 lager.

Voorziening A&G
De exploitatie van de afvalstoffenheffing is een gesloten systeem. Voor- en nadelen op de baten en lasten worden verrekend met de egalisatievoorziening. Een voordeel zorgt voor een storting in de voorziening en een nadeel voor een onttrekking aan de voorziening. Daarnaast kan worden besloten om eenmalige kosten te dekken uit de voorziening of de voorziening in te zetten om de tarieven lager te houden.

• Met het aannemen van het raadsvoorstel Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030 op 21 mei 2024 is besloten om €253.000 van het budget voor de uitvoering van het GGP in 2025 te dekken uit de voorziening. Doordat er minder kosten zijn gemaakt is er €135.000 onttrokken aan de voorziening. Dit geeft een lagere onttrekking aan de voorziening van €118.000.
• In zowel Berap 2025-1 als in Berap 2025-2 hebben we afwijkingen gemeld en de lopende begroting bijgesteld. De afwijkingen in deze jaarrekening zorgen voor een hogere storting in de voorziening van €749.000 en een hogere onttrekking aan de voorziening van €958.000.

Deze verrekeningen met de egalisatievoorziening zorgen dat de lasten €749.000 hoger zijn en de baten €840.000 hoger. Voor meer informatie over de voorziening afval en grondstoffen wordt verwezen naar de bijlage “verloop voorzieningen” in de jaarrekening. Bij dit voorjaarsmoment leggen wij ook de halfjaarrapportage afval en grondstoffen aan u voor en een bestedingsvoorstel.