Fysiek domein

We voorkomen gezondheidsrisico’s door verontreiniging van bodem,  grondwater, lucht, geluid of externe veiligheid

Doel 7.3.4 Voorkomen gezondheidsrisico's | Begroting 2025

Luchtkwaliteit, Externe veiligheid en Geluid
In Zwolle voldoen we aan de wettelijke normen voor luchtkwaliteit. Om invulling te geven aan de ambitie uit de Omgevingsvisie om binnen de beïnvloedingssfeer van de gemeente een bijdrage te willen leveren aan de verdere verbetering van de luchtkwaliteit, hebben we in april 2025 het Schone Lucht Akkoord ondertekend.
Wat betreft externe veiligheid (omgevingsveiligheid) voldoen we in Zwolle aan de basisveiligheid. De wettelijke veiligheidsnormen worden nergens overschreden.  
In 2025 is het Actieplan Geluid 2024-2029 in concept afgerond. Dit is een verplicht omgevingsprogramma onder de Omgevingswet, waarin wij aangeven welke acties wij nemen om ernstige geluidhinder door wegverkeer en industrie te verminderen. Het Ontwerp Actieplan Geluid is in januari 2026 ter inzage gelegd en zal in het eerste kwartaal 2026 worden vastgesteld.  

Bodem- en grondwaterkwaliteit
2025 is het eerste jaar van het Omgevingsprogramma Bodem en Ondergrond. Waar mogelijk hebben we bodem en ondergrond integraal meegenomen in de ontwikkeling van Zwolle gericht op de gezonde stad. Daarbij hebben we breder gekeken dan alleen de chemische kwaliteit van de bodem en grondwater maar ook veel aandacht besteed aan de biologische en fysische kwaliteit van de bodem (gezonde bodem). Op deze manier hebben we actief bijgedragen aan de gemeentelijke opgaves als ruimtelijke ontwikkeling, energietransitie en klimaatadaptatie.

Omgevingsdienst IJsselland
Omgevingsdienst IJsselland heeft in 2025 de gemaakte afspraken met de deelnemers over vergunningverlening, toezicht en handhaving en advies grotendeels uitgevoerd en zo effectief bijgedragen aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving.

Omgevingsdienst IJsselland

• Omgevingsdienst IJsselland heeft in 2025 in totaal 106,6% van de afspraken uitgevoerd die met de deelnemers over vergunningverlening, toezicht en handhaving en advies basistaken zijn gemaakt (de afspraken uitgedrukt in uren per deelnemer). Aan negen van de twaalf deelnemers besteedde Omgevingsdienst IJsselland meer uren dan gepland. Een verklaring hiervoor is het feit dat een deel van de werkvoorraad wordt bepaald door een vraag gestuurd aanbod. Bij drie van de twaalf deelnemers haalde Omgevingsdienst IJsselland niet alle geplande uren. Aan Zwolle is 104,6% van de afgesproken uren besteed.  Bij de onderdelen Regulering, Toezicht & Handhaving Duurzaam en Advisering was er een hogere inzet dan gepland, op het onderdeel Toezicht & Handhaving lag de inzet lager dan gepland. De verdere inhoudelijke verantwoording over de inzet van Omgevingsdienst IJsselland vindt plaats bij het aanbieden van het jaarverslag en de jaarrekening van Omgevingsdienst IJsselland (medio tweede kwartaal).

Bodem- en grondwaterkwaliteit
In 2025 hebben we onder andere de volgende activiteiten uitgevoerd:
Beleidsomgeving

• We hebben bijgedragen aan provinciaal en landelijk beleid op gebied van gebruik diepe ondergrond en gezonde bodem als input voor onder andere de rijksprogramma's Bodem, Ondergrond en Grondwater en Duurzaam Gebruik Diepe Ondergrond;
• We hebben de principes Water Bodem Sturend (systeemgedachte) ingebracht in gemeentelijk ruimtelijkbeleid (Omgevingsvisie en RTP) en gebiedsprocessen, gericht op bodem, grondwater, bodemenergie en drinkwater.

Gezonde leefomgeving

• We zijn gestart net het ontwikkelen van bodemregels voor gemeentelijk omgevingsplan.
• We hebben vervolg gegeven aan uitvoering grond- en grondwateronderzoek naar niet genormeerde danwel zeer zorgwekkende stoffen (waaronder PFAS).
• We hebben veldonderzoek gedaan naar gezonde bodem in het bebouwd gebied en een kennisagenda ontwikkeld.

Energietransitie

• We hebben diverse bodemenergieplannen opgesteld of gestart (zoals Noorderkwartier, Oosterenk, Roelenkwartier.
• We hebben onderzoek gedaan naar (financierings) mogelijkheden voor proefboring toepassen ondiepe geothermie.
• We hebben deelgenomen aan landelijke kennisdeling bodemenergie (IKBE, kerngroep).

Klimaatadaptatie

• We hebben het helofytenfilter bij de Makersfabriek geoptimaliseerd en zijn gestart met de verplaatsing van het helofytenfilter aan de Oostzeelaan. Zo koppelen we in projecten de opgaves grondwaterkwaliteit aan klimaatdoelen.  

Stedelijke ontwikkelingen

• We hebben grondwatermonitoring uitgevoerd (onder andere rond Engelse Werk en grondwaterkwaliteitsplan).
• We zijn gestart met opstellen van gezamenlijke regionaal grondwatermodel in samenwerking met onze waterketenpartners.
• We hebben voor Noordereiland een saneringsaanpak voor de grondsanering in combinatie met de herontwikkeling opgesteld.
• We hebben een WKO-plus concept voor toepassing WKO in het Noorderkwartier ontwikkeld in combinatie met grondwaterkwaliteitsverbetering.
• We hebben advies gegeven over grondstromen in ruimtelijke projecten (zoals bij mobihubs, Stadshagen, Hessenpoort en Nieuwe Veemarkt).

Geluid, Luchtkwaliteit en Externe veiligheid  

• Geluid, luchtkwaliteit en externe veiligheid zijn in alle ruimtelijke processen expliciet meegenomen. Daarbij zijn de beleidsambities en wetgeving vertaald naar visie, plannen en projecten.
• Naar aanleiding van klachten van bewoners aan de zuidzijde van de IJsselallee over geluidoverlast door wegverkeer zijn we een onderzoek gestart naar de mogelijkheden om deze geluidoverlast te verminderen. De definitieve resultaten van dit onderzoek worden begin 2026 verwacht.
• Het Actieplan Geluid 2024-2029 is concept-gereed gemaakt. In januari 2026 is het Ontwerp Actieplan vastgesteld en ter inzage gelegd.
• We hebben de informatiecampagne houtstook geëvalueerd en op basis van deze evaluatie besloten om de campagne voor het stookseizoen 2025/2026 ter verlengen.
• In april 2025 zijn we toegetreden tot het Schone Lucht akkoord en hebben we met ondersteuning van een adviesbureau een verkenning gedaan naar wat er nodig is om invulling te geven aan het akkoord. Uit deze verkenning blijkt dat we op de goede weg zijn, maar dat voor een beperkt aantal onderwerpen nog nadere invulling nodig is. Dit wordt in 2026 verder uitgewerkt.
• Voor externe veiligheid hebben we de ingezette beleidsevaluatie afgerond. Hierin is onder meer gekeken naar de gevolgen van het van kracht worden van de Omgevingswet. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie hebben we besloten om in 2026 te starten met een beleidsactualisatie.  

Uitvoeringsagenda Bodem en Ondergrond 2020-2024

De activiteiten van doel 7.3.4 hebben per saldo €72.000 minder gekost dan begroot. Dat komt door een positief resultaat van €223.000 op de lasten. Daarnaast is er een hogere toevoeging aan de reserve van €26.000 en een lagere onttrekking aan de reserve van €125.000. Hieronder worden de grootste afwijkingen op verschillende onderwerpen verklaard:

Omgevingsdienst
Op de kosten voor de inzet van de Omgevingsdienst IJsselland realiseren we een voordelig resultaat van €54.000. We hebben een bedrag van €114.000 terug ontvangen in verband met de afrekening van de Jaarrekening 2024 van de Omgevingsdienst. De afrekening van de jaarrekening 2025 geeft echter €60.000 hogere kosten dan begroot.  

Uitvoeringsagenda Bodem en Ondergrond
De activiteiten voor het omgevingsprogramma Bodem en Ondergrond zijn opgenomen onder doel 6.4.3 en doel 7.3.4. Onder dit doel staan de activiteiten voor de uitvoering van het GebiedsBeheerPlan Zwolle-Centraal (GBP). Hiervoor is jaarlijks is een budget van €500.000 beschikbaar. De kosten fluctueren jaarlijks en worden via de reserve GBP geëgaliseerd. In 2025 waren de lasten €105.000 lager dan begroot. Hiervan blijft €83.000 beschikbaar voor de komende jaren. Per saldo geeft dit voor 2025 een voordelig resultaat van €22.000.

Geluid, Lucht en Externe veiligheid
De lasten voor deze activiteiten zijn €64.000 lager dan geraamd. De activiteiten voor het Schone Lucht Akkoord, Aanpak houtstook en Onderzoek externe veiligheid lopen door in 2026. Deze budgetten schuiven we door naar volgend jaar. Per saldo geeft dit voor 2025 een nadelig resultaat van €4.000.

Geluidsanering

Airport Lelystad

Bovenstaand overzicht laat zien dat er geen kredieten binnen dit doel zijn afgesloten of dat er financiële afwijkingen zijn.